افزایش صادرات و واردات کالا و به‌وجودآمدن مسئله قاچاق، نقش گمرکات را در مرزها بیش ‌از پیش حساس کرده و باعث شده تا بحث نظارت بر کالاهای گمرکی چالش‌برانگیز باشد. در ایران نیز مبادی رسمی در حیطه نظارت بر اجناس وارداتی و صادراتی توانمندی بالایی نداشته و از سال 1398 نگرانی‌ها در این زمینه اوج گرفت. در این موقعیت، استفاده از فناوری به عنوان یکی از راه‌حل‌های اصلی این مسئله مورد توجه سیاستگذاران قرار گرفت. فناوری مرتبط با این مسئله، تجهیزات ایکس ری کانتیری بود که طی فرایندی مورد توجه تصمیم‌گیران قرار گرفت و پس از چندین سال در گمرکات کشور مورد استفاده قرار گرفت. این درحالی بود که علارغم توان علمی و فناورانه سامانه، متغیرهای گوناگون دیگری در زمانهایی تسهیل‌گر و در برخی مقاطع، بازدارنده توسعه و به کارگیری این سامانه ها در گمرکات کشور شدند. این تحقیق با مصاحبه با خبرگان حوزه مورد نظر، در صدد شناسایی و تبیین این عوامل است. نتایج بدست آمده در 5 بعد عوامل علّی، شرایط مداخله‌گر، عوامل زمینه‌ای، راهبردها و پیامدها دسته‌بندی و تبیین شده‌اند. یافته‌ها حاکی از آن است که در ابتدا زیرساختهای قانونی و نهادی متناسب با مقتضیات توسعه و به کارگیری سامانه دانش‌بنیان فراهم نبود ولی به مرور و با تشخیص و مداخله سیاسی و بوروکراتیک و همچنین نیازهای اقتصادی، فناورانه، استراتژیک و امنیتی کشور و قابلیتهای فناورانه این تجهیزات، زمینه‌های توسعه و بهره‌برداری از آن فراهم شد.